Snelheidsbegrenzing en tunen

Eerst: wat mag in Nederland?

• De meeste e-steps mogen in Nederland niet op de openbare weg. Alleen e-steps met een typegoedkeuring van de RDW, een kenteken en een verzekering zijn toegestaan. Een e-step zonder die goedkeuring mag je alleen op eigen terrein gebruiken, of op privéterrein met toestemming van de eigenaar.
• Tunen maakt elk voertuig illegaal op de openbare weg. Ook een goedgekeurde e-step, e-bike, speed pedelec of scooter voldoet na het opheffen van de begrenzing niet meer aan de goedkeuring. Je rijdt dan op een voertuig dat niet op de weg mag, met kans op een boete en inbeslagname.
• Je verzekering vervalt. Een verzekeraar dekt een voertuig alleen in de goedgekeurde, onaangepaste staat. Na een ongeluk met een getunede scooter of fiets betaal je de schade aan jezelf en aan anderen mogelijk zelf, en dat kan om grote bedragen gaan.

Deze pagina is daarom geen aanmoediging om te tunen. Hij legt uit waarom voertuigen begrensd zijn en wat er technisch verandert bij een hogere snelheid. De gegevens in de tabel zijn alleen ter informatie.

Waarom snelheidsbegrenzers bestaan

De meeste lichte elektrische voertuigen verlaten de fabriek met een topsnelheid die in de software is vastgelegd, lager dan wat de motor en accu aankunnen. Fabrikanten doen dat om drie redenen.

• Verkeersregels. Landen stellen per voertuigklasse een maximale (ondersteunde) snelheid of een maximaal motorvermogen vast. Een model wordt verkocht in een versie die past bij de klasse waarin het bedoeld is, en dezelfde hardware kan in verschillende landen met verschillende begrenzingen worden verkocht.
• Veiligheidsmarges. Remmen, banden, frame en vering zijn ontworpen en getest rond de bedoelde topsnelheid.
• Levensduur en actieradius van de accu. Lagere snelheden vragen minder stroom, waardoor de accu koeler blijft en de opgegeven actieradius beter overeind blijft.

De wet

Regels voor topsnelheid en vermogen verschillen per land en per voertuigklasse. Wat bij een bepaalde snelheid of een bepaald vermogen als fiets geldt, kan daarboven als bromfiets of motorvoertuig gelden, met eisen als een kenteken, een rijbewijs, een helm en een verzekering.

In Nederland is het simpel: een voertuig waarvan de begrenzing is opgeheven, mag niet op de openbare weg, het fietspad of de stoep. Dat geldt ook als de aanpassing alleen een instelling is. De politie controleert op opgevoerde fietsen en scooters, en de gevolgen kunnen bestaan uit een boete en het in beslag nemen van het voertuig.

Verzekering en garantie

• Verzekering. Polissen dekken een voertuig alleen in de goedgekeurde, onaangepaste staat. Na een ongeluk kan een verzekeraar weigeren de schade aan jou, je voertuig of anderen te vergoeden, en je persoonlijke aansprakelijkheid kan groot zijn.
• Garantie. Fabrikanten kunnen vaak zien dat een voertuig is ontgrendeld of onofficiële firmware heeft gedraaid, en veel van hen beschouwen dat als het einde van de garantie, vooral voor motor, controller en accu.
• Doorverkoop. Een koper, of de verzekeraar van de volgende eigenaar, accepteert een aangepast voertuig misschien niet.

Wat er fysiek verandert bij hogere snelheid

Het risico groeit niet gelijk op met de snelheid. De bewegingsenergie neemt toe met het kwadraat van de snelheid, dus een beetje sneller betekent veel meer energie die moet worden opgevangen als je remt of valt.

• De remweg groeit sneller dan de snelheid. Remmen die bij de standaardbegrenzing sterk aanvoelen, kunnen er net boven zwak aanvoelen, en ze worden heter bij lange afdalingen.
• Banden hebben een snelheids- en belastingsklasse. Kleine, massieve of versleten banden verliezen eerder grip, en een lekke band is bij hogere snelheid lastiger onder controle te houden.
• Vering en besturing. Een korte wielbasis en kleine wielen kunnen nerveus worden of gaan slingeren bij snelheden waarvoor ze niet zijn afgesteld.
• Warmte en actieradius van de accu. Een hogere stroom maakt de accu en controller heter. De actieradius neemt merkbaar af, en herhaald zwaar gebruik kan de levensduur van de accu verkorten of halverwege een rit de thermische beveiliging laten ingrijpen.
• Belasting van frame en stuurstang. Vouwscharnieren, stuurstangen en lassen krijgen bij snelheid zwaardere klappen te verwerken. Elke speling of elk gekraak telt dan zwaarder.
• Zichtbaarheid. Andere weggebruikers schatten je snelheid in op basis van wat ze van een step of fiets verwachten, en verlichting die bedoeld is voor lagere snelheden laat misschien te weinig van de weg zien.

Soorten ontgrendeling

Ontgrendelingen vallen in een paar grote groepen. We beschrijven ze alleen in algemene termen.

• Een instelling van de fabrikant. Sommige voertuigen hebben in de officiële app of op het display een regio- of snelheidsinstelling, soms bedoeld voor privéterrein of voor landen met andere regels. Technisch is dit meestal de makkelijkste route, maar in Nederland maakt ook dit het voertuig ongeschikt voor de openbare weg, met dezelfde gevolgen voor je verzekering.
• Officiële firmware-opties. Een paar fabrikanten bieden een andere firmware of prestatiemodus aan, soms via een dealer. De fabrikant heeft die getest, maar het voertuig kan er wel een andere klasse door krijgen.
• Firmware of hardware van derden. Firmware uit de community, aangepaste controllers of trucs die de snelheidssensor misleiden, kunnen begrenzingen opheffen op voertuigen waarvoor de fabrikant niets biedt. Die brengen de meeste risico's met zich mee: ze kunnen beveiligingen uitschakelen, de accu of controller beschadigen, de garantie laten vervallen en het voertuig onvoorspelbaar laten reageren.

Staat een voertuig in de tabel hieronder op "Niet mogelijk", dan is er geen bekende manier om de begrenzing te verhogen. Dat kan een teken zijn van een goed beveiligde controller.

Rijden op privéterrein

Gebruik je een voertuig alleen op privéterrein, met toestemming van de eigenaar, loop dan eerst deze lijst door.

• Controleer of je remmen in goede staat zijn, goed zijn afgesteld en sterk genoeg zijn voor de snelheid.
• Controleer bandenspanning, slijtage en snelheidsklasse.
• Zet de stuurstang, het vouwscharnier en het stuur vast en controleer ze; er mag geen speling zijn.
• Draag een helm die past bij de snelheid, plus handschoenen en andere bescherming.
• Zorg voor goede verlichting en zorg dat je gezien wordt.
• Begin met korte stukjes en bouw rustig op om te leren hoe het voertuig stuurt en remt.
• Let op warmte van accu en motor en reken op een kleinere actieradius.
• Zet het voertuig altijd terug naar de standaardinstellingen; een ontgrendeld voertuig hoort niet op de openbare weg.
• Weet wat je verzekering wel en niet dekt.